2023 2. Dönem başvuruları kapsamında, Oxford Üniversitesi’nde bir yıllığında araştırma yapmak üzere Tübitak bursu kazanmak nasip oldu. Başvuru sürecinde tecrübelerimi paylaşmak istiyorum.
2214a bursu, TÜBİTAK tarafından doktora öğrencilerine, doktora tezlerini projeleştirdikleri takdirde 6-12 ay arası bir süreyle yurtdışında araştırma yapmalarına imkan tanıyan bir burs programı. Teknik detaylar resmi sitedeki kılavuzda her yıl güncellemelerle birlikte ilan ediliyor. O yüzden onlar değinmeden, deyim yerindeyse “yazılı olmayan”dan bahsetmekle başlayacağım.
Her şeyden önce, doktora tez önerinizi verdiyseniz ve doktora kayıt tarihinizin üzerinden 4 yıl geçmediyse bu bursa başvurabilirsiniz. Senede iki kere çağrı açılıyor. Başvurular ortalama bir ay, sonuçların açıklanması ise 3-4 hatta bazen 5 ay bile sürüyor. Biraz sabır gerektiriyor gerçekten.
Peki başvurmadan önce ne yapmak gerekir. Öncelikle doktora teziniz konusunda yurtdışında uzman bir hoca bulmanız gerekiyor. İlk ve en önemli adım bu. Bu yüzden güncel literatürü iyi takip etmek, alanınızda çalışan hocaları tanımak gerekiyor. Çok meşhur veya çok yaşlı hocalardan uzak durun. Ya mailinize bile dönmezler yahut süreç içerisinde sizinle ilgilenmezler. Bu yüzden nispeten genç ve özellikle sosyal medyada veya diğer medya platformlarında aktif olan hocaların peşine düşmeniz daha iyi olacaktır. Belirleyeceğiniz hocanın doktora teziniz konusunda uzman oluşu, başvurunuzun kabul oranını önemli ölçüde artıracaktır. Aynı alandan olmanın yeterli olacağı yanılgısına düşmeyin. Sözgelimi tefsirciyseniz hocanın da tefsirci olması yetmez. Sizin doktora tezinizle doğrudan veya dolaylı olarak ilintili çalışmalara sahip olması gerekir hocanın.
Gözünüze bir hoca kestirdikten sonra ona güzel bir mail atmalısınız. Bu ilk adımdır. Bakın daha TÜBİTAK yok ortada. Mailinizde akademik bir İngilizce ile (burası önemli) öncelikle kendinizi tanıtmanız gerekir. Hocayı yakından takip ettiğinizi, çalışmalarından istifade ettiğinizi vs. vurgularsanız hocanın hoşuna gidecektir. Sonra kendi çalışmanızdan bahsetmelisiniz. Mailde kısaca çalışmanızın genel hatlarından bahsedin. Tutup bütün çalışmanızı detaylarıyla mailde anlatmayın. Mailinizi okumaz bile. Özlü mailler her zaman tercih edilir. Bunun yerine özet bilgiler verin ve ekte gönderdiğiniz dosyada detaylı bilgileri bulacağını belirtin. Yani bir word dosyasına İngilizce bir araştırma önerisi hazırlayıp bunu hocaya göndermenizi tavsiye ederim. Aksi halde hoca çalışmanızın detaylarını öğrenemez ve zihni net olmadığı için size olumlu dönüş yapmaz.
Mail attıktan sonra sabırla beklemek gerekiyor. Genelde bir hafta on gün içinde en geç dönüş yaparlar fakat dönüş yapmayabilirler de. Ben mesela ilk mail attığımda hoca dönmemişti. Bir ay sonra tekrardan mail attım bu sefer dönüş yaptı ve eski mailim yoğun bir dönemine denk geldiği için gözden kaçırdığını ifade etti. O yüzden ısrarcı olmak iyidir.
Çalışmanızdan kısaca bahsettikten sonra Tübitak bursu ile geleceğinizi ve ev sahibi üniversiteye “hiçbir şekilde yük olmayacağınızı” özellikle vurgulayın. Tübitakın masraflarınızı üstleneceğini belirtin. Bu hem hocayı hem de ev sahibi kurumu rahatlatacaktır. Size daha rahat kabul verirler.
Tübitak’tan bahsettikten sonra, hocadan eğer çalışmanızı beğenirse ve kabul ederse size bir davet mektubu göndermesini rica edin. Burada da çok önemli bir nokta var. Hocaya şunu mutlaka belirtin: Tübitak “doğrudan ev sahibi olacak üniversiteden gelen resmi bir davet mektubu” istemiyor. Sadece hocanın imzasını taşıyan bir davet mektubu istiyor.
Bunu neden vurguluyorum: Bazı hocalar böyle sanıp “acaba önce üniversite görüşüp onlardan mı resmi mektup alsan” diyerek tereddüt edebiliyorlar haklı olarak ve sizi üniversiteye resmi başvuru yapmaya yönlendiriyorlar. Hocanın böyle bir yanlış anlamaya düşmesine müsaade etmeyin. Üniversiteye yapacağınız resmi başvuru, bursu kazandıktan sonra.
Tübitak, davet mektubunda hocanın tarih yazmasını önemsiyor. Yani hocaya “orada bulunmayı planladığınız tarih aralığını” söyleyin (Eylül 2024-Eylül 2025 mesela) ve bunu mektupta belirtmesini mutlaka rica edin. Ayrıca hocanın sizin çalışmalarınızı beğendiğini, konunuzun kendisinin uzmanlık alanı olduğunu, sizi desteklemek istediğini vs. belirtmeyi yani iyi niyetini açıkça ortaya koyması da önemli. Bu yüzden ikili ilişkileri iyi bir hoca tercih etmek lazım en başından. Mektupta mutlaka hocanın imzası ve iletişim bilgileri bulunmalı son olarak.
Mailin ekinde bir de detaylı bir akademik özgeçmiş ekleyin. Mezun olduğunuz okulları, varsa yabancı dillerinizi, akademik çalışmalarınızı vs. ne varsa yazın, kendinizi iyi pazarlayın yani. Hoca buna da dikkat edecektir. Tüm bunlar baya vaktinizi alacak baştan söyleyeyim.
Özensiz bir mail ve cv hemen kendini belli eder. O yüzden vakit ayırıp özenmeniz gerekiyor. Hoca mailinize hemen dönmeyebilir, veya hiç dönmeyebilir de. Ben bir ay beklenmesini tavsiye ediyorum. Sonra bir hatırlatma maili atın. Hoca yine cevap vermezse, başka bir hoca arayın. Davet işini halledip hocadan mektup aldıktan sonra Tübitak başvuru tarihlerini kollayın. Şöyle en az 2 ay önce hoca işini halletmek iyidir. Çünkü daha başvuru formu hazırlayacaksınız.
Gelelim başvuru sürecine: Öncelikle şunu belirtmek isterim. Şayet henüz doktora tez önerinizi hazırlamadıysanız ve ileri bu bursa başvurmak istiyorsanız, 2214a başvuru formunu göz önünde bulundurarak tez önerinizi yazmanızı tavsiye ederim. Bunu yaparsanız, öneri formunda sizden istenen “konunun kapsamı ve sınırları ile önemi literatürün eleştirel bir değerlendirmesi, araştırma sorunuz, hipoteziniz, amacınız, hedefleriniz, yönteminiz” vb. başlıklar için tek yapmanız gereken önerinizi kopyalayıp başvuru formuna yapıştırmak olacaktır. Bu yüzden formun teorik kısımlarının detaylarına girmeyeceğim. Burası tamamen sizin araştırmanızın mahiyetiyle alakalı.
Formda bir de sizden istenen pratik kısımlar var. İş zaman çizelgesi mesela. Burada esas olan, tutarlı bir çizelge çıkarmaktır. Sözgelimi 9 aylık bir proje yazdıysanız yani gitmek istediğiniz ülke ve üniversitede 9 ay kalacaksanız, 9 aylık bir iş çizelgesi çıkarmak gerekiyor. Bunu da en fazla 2 aylık iş paketleri halinde yazmanızı tavsiye ederim. Önce iş paketinin adını belirliyorsunuz, mesela “araştırma konusuyla alakalı ev sahibi üniversitenin kütüphanelerinden kaynak temini”. Buna tutup 4 ay yazarsanız hakemler size güler. Veya 9 aylık bir iş çizelgesi hazırladığınızı düşünürsünüz ama hakemler bu 9 ayda bitmez en az 12 ay lazım diyip reddedebilirler veya 3-4 ay sürecek işi 9 aya yayarsanız bu iş bu kadar uzun sürmez diyip de reddedebilirler. O yüzden sakın araştırma önerisi formunun hiçbir maddesini aceleye getirmeyin. Ben 2 ayda yazdım mesela.
İş paketlerinden sonra risk yönetimi bölümü geliyor. Burada dürüst olmanızı bekliyor adeta Tübitak. Yani bir önceki bölümde belirlediğiniz iş paketlerinden hangileri risk barındırıyor ve bunları gerçekleştiremezseniz alternatif planınız nedir? Bunu iyi belirtip en az 2-3 tane risk planı yapmanız gerekiyor. Sözgelimi Araştırmanızın yazı dilinin Türkçe olması nedeniyle yurtdışındaki danışmanınızın araştırmayı takibi olumsuz etkilenebilir. Bu bir risk. Buna şöyle bir B planı yazabilirsiniz: “Danışmanla yapılacak yüz yüze toplantılar yanında araştırmanın her aşamasına sözlü bilgilendirmenin yanı sıra İngilizce özet metinlerin teslim edilmesi takibi kolaylaştıracaktır.”
2023’te bir de “kariyer geliştirme potansiyeli” bölümü ekledir forma. Burada, gitmek istediğiniz yerde yapacağınız araştırmanın, tanışacağınız hoca ve öğrencilerin, kullanacağınız kaynakların, oluşturacağınız networklerin vs. her türlü faaliyetin sizin kariyerinize nasıl yansımasını beklediğinizi ifade etmeniz gerekiyor.
Son olarak ev sahibi kurum ve danışmanın niteliği ve araştırmanızı neden yurtdışında yapmanız gerektiğini gerekçelendirdiğiniz bölüm geliyor. Öncelikle, gideceğiniz kurumun dünya sıralamasında iyi bir yerde olması avantajınıza olacaktır. Bu zaten başlı başına bir kurum gerekçesidir. Aynı zamanda hem gideceğiniz üniversitedeki hem de varsa çevre üniversitelerdeki alanınızda uzman diğer hocaların varlığına da vurgu yapmayı unutmayın. Hocayı gerekçelendirirken zaten hocanın uzmanlığından ve sizin çalışmanızla alakalı çalışmalarından bahsetmeniz gerekiyor. Araştırma konunuzla alakalı yabancı dildeki kaynaklara Türkiye’de ulaşmanın zorluğunu, oradaki kütüphanelerin bu konuda sağlayacağı kolaylıklardan bahsetmeyi de unutmamak lazım.
Hepsinden önemlisi, yakın çevrenizde aynı burs tecrübesini sizden önce yaşamış birinden direkt destek almaktır. Öneri formunu doldurduktan sonra mutlaka onlara bir okutun. Eleştirel ve tecrübeli bir gözle ön değerlendirme yapmaları size çok şey katacaktır.
Tecrübe paylaşımının devamı için takipte kalınız.
Necmettin Salih 