Yorumbilim şeklinde daha çok tercüme edilen hermenötik en kısa tabiriyle “anlama faaliyetini anlama çabasıdır”. Bu yazımda önce birkaç genel hermenötik giriş kitabından sonra daha ziyade tefsir talebelerine hitap edecek hermenötik içerikli çalışmaları paylaşacağım.
1. Genel hermenötik tartışmalarını en azından derli toplu bir arada görebilmek için ilk olarak “Önce Söz Vardı” okunmalı. Uzun süredir baskısı bulunmayan bu kitap 2 sene önce çok güzel bir baskıyla yeniden basıldı. Türkçe hermenötik literatürüne paha biçilmez bir katkı. Kitap, 1980’lerden itibaren yaygınlaşan hermenötik tartışmalarını güzel özetliyor. Schleirmacher, Dilthey, Heidegger, Husserl, Bultmann, Gadamer, Habermas, Riceour ve Betti gibi önde gelen hermenötikçilerin görüşlerini ele alıyor.
2. Yine kavramsal çerçeve ve tarihçeyi görebilmek için Burhanettin Tatar’ın çalışmaları önemlidir. Hocanın sırayla 3 Derste Hermenötik-Felsefi Hermenötik ve Yazarın Niyeti-Din, İlim ve Sanatta Hermenötik’ini şöyle en az 2 kere okumamış birisi hermenötik bildiğini iddia edemez.
3. Gelelim Kur’an tefsiri açısından yazılan eserlere. Bu açıdan konuyu ilk gündeme getirenlerden biri hatta getiren kişi Dücane Cündioğlu’dur. 90’lı yıllarda yazdığı eserler dönemine göre çığır açıcıdır. Sözün Özü-Kur’an’ı Anlamanın Anlamı-Anlamın Buharlaşması eserleri okunmalı.
4. Tahsin Görgün. Tahsin Görgün hoca Türk ilahiyatının başına gelmiş en güzel şeylerden biridir. Hocanın üç eseri bu alanda mihenk taşıdır: Anlam ve Yorum – İlahi Sözün Gücü- Tarihselcilik. Hoca en sağlam hermenötik ve tarhiselcilik eleştirmenlerindendir. Muhtelif makaleleri de mutlaka okunmalı.
5. Doğrudan bir doktora tezi üzerinden Tarihselcilik ve Hermenötik tartışmaları ve eleştirini okumak için Şevket Kotan birebirdir. Hoca ilk bölümde arkaplanı anlatır, sonra tarihselciliği sıkı bir eleştiriye tabi tutar. Özellikle Fazlurrahman eleştirileri esaslıdır.
6. Eski tarihselci fakat sonradan ciddi bir tarihselcilik eleştirmeni olan Mehmet Paçacı’nın eserleri de mühimdir. Önce “Kur’an ve Ben Ne Kadar Tarihseliz”, sonra “Çağdaş Dönemde Kur’an ve Tefsire Ne Oldu” okunmalı. Hele bu ikincisi çok sağlam bir tarihselcilik eleştirisidir.
7. Muhammed Coşkun’un Modern Dünyada Kur’an Yorumu. Çok esaslı bir metindir. Coşkun hocanın kalemi sağlamdır. Çağdaş felsefi tartışmaları iyi takip eder. Hem bu hem de Cabiri eserleri okunmalı.
Bu eserler üzerinden ciddi bir hermenötik birikimi elde edip literatürdeki tartışmalara aşinalık kazanabilirsiniz. Elbette bunların dışında da tavsiyeye medar eserler vardır. Geliştirilebilir bir liste. Selametle.
Necmettin Salih 